شهرهای مکزیک خود را برای میزبانی نزدیک به یک میلیون نفر و برگزاری...

شهرهای مکزیک خود را برای میزبانی نزدیک به یک میلیون نفر و برگزاری ۱۳ مسابقه از پربیننده‌ترین رویداد ورزشی جهان آماده می‌کنند. اما تنها چند ماه پس از موجی از خشونت در این کشور، این پرسش همچنان مطرح است که آیا مقامات واقعاً توانسته‌اند جرایم سازمان‌یافته را تحت کنترل درآورند؟ در حالی که انتظار می‌رود نزدیک به یک میلیون هوادار فوتبال برای جام جهانی راهی مکزیک شوند، فیفا تأکید کرده که پربیننده‌ترین رقابت ورزشی جهان بدون مشکل برگزار خواهد شد. با این حال، درگیری‌های خشونت‌آمیزی که اوایل سال جاری و در پی کشته شدن یکی از قاچاقچیان بزرگ مواد مخدر در مکزیک رخ داد، بار دیگر یادآور قدرت کارتل‌هایی بود که سال‌هاست عامل بی‌ثباتی و ناامنی در این کشور هستند. در ماه فوریه، مقامات ایالت خالیسکو تنها چند ساعت پس از آنکه نیروهای امنیتی مکزیک «نمسیو روبن اوسوئگرا سروانتس»، مشهور به «ال منچو» و رهبر قدرتمند کارتل نسل جدید خالیسکو (CJNG) را کشتند، وضعیت اضطراری اعلام کردند. در واکنش به این اقدام، نیروهای کارتل موجی از خشونت را در سراسر کشور به راه انداختند؛ نمایشی آشکار از قدرت که با هدف انتقام‌گیری از عاملان کشته شدن بنیان‌گذار این گروه انجام شد. در جریان این حملات، اعضای کارتل با به آتش کشیدن کامیون‌های باری و اتوبوس‌ها، جاده‌ها را مسدود کردند. طی دو روز درگیری، ۳۰ مأمور دولتی و تقریباً همین تعداد از اعضای کارتل جان خود را از دست دادند. اکنون، چهار ماه پس از آن حوادث، شهر گوادالاخارا در ایالت خالیسکو یکی از مهم‌ترین شهرهای مکزیک برای میزبانی جام جهانی است؛ رقابت‌هایی که به‌طور مشترک در مکزیک، ایالات متحده و کانادا برگزار خواهد شد. سخنگوی فیفا در گفت‌وگو با روزنامه ایندیپندنت اعلام کرده است که این نهاد اطمینان دارد دولت مکزیک «محیطی امن، ایمن و پذیرای میهمانان» فراهم خواهد کرد. بر همین اساس، کلودیا شینبائوم، رئیس‌جمهور مکزیک، قصد دارد ۱۰۰ هزار نیروی نظامی را در شهرهای میزبان مستقر کند. این اقدام بخشی از «طرح کوکولکان» است؛ برنامه‌ای گسترده و بلندپروازانه که با هدف تضمین امنیت از طریق همکاری نزدیک میان نهادهای مختلف امنیتی مکزیک طراحی شده است. این طرح که نام خود را از یکی از خدایان مارِ پردار در اساطیر مایا گرفته است، ده‌ها نهاد فدرال، ایالتی و محلی را برای تأمین امنیت ورزشگاه‌ها، مراکز تمرینی، پایانه‌های حمل‌ونقل و مناطق گردشگری مکزیک گرد هم می‌آورد. به گفته کارشناسان، این سطح از هماهنگی میان نهادهای فدرال و محلی می‌تواند حتی پس از پایان جام جهانی نیز به مبارزه مکزیک با جرایم سازمان‌یافته کمک کند. با این حال، گذشته تاریک گوادالاخارا همچنان بر این شهر سایه افکنده است. اوایل سال ۲۰۲۵، یک گور دسته‌جمعی حاوی بیش از ۲۵۰ کیسه بقایای انسانی در فاصله تنها ۱۳ کیلومتری ورزشگاه میزبان کشف شد. مکزیکوسیتی، دیگر شهر میزبان رقابت‌ها، نیز سال گذشته شاهد افزایش چشمگیر خشونت بود؛ وضعیتی که بخشی از آن به تشدید مقابله دولت شینبائوم با کارتل‌ها نسبت داده می‌شود. بر اساس داده‌های ثبت‌شده توسط مرکز تحلیل درگیری‌ها و رویدادهای خشونت‌آمیز (ACLED)، حدود ۲۷۶ مورد خشونت مرتبط با جرایم سازمان‌یافته در این کشور ثبت شده که بالاترین رقم از سال ۲۰۱۹ تاکنون به شمار می‌رود. این آمار نسبت به سال ۲۰۲۴ رشدی ۵۳ درصدی را نشان می‌دهد. در این رابطه بخوانید: اتفاق تکان‌دهنده نزدیک استادیوم جام‌جهانی ۲۰۲۶/ انسان‌ها اینجا سلاخی می‌شدند؟ +عکس علاوه بر تهدید آشکار خشونت‌های مرتبط با باندهای تبهکار، نگرانی‌هایی نیز درباره تأثیر اعتصاب‌ها در مکزیک مطرح شده است. معلمان تهدید کرده‌اند که ممکن است اختلالات جدی در روند برگزاری مسابقات ایجاد کنند؛ موضوعی که در هفته‌های آینده می‌تواند به یکی از چالش‌های عملی مقامات تبدیل شود. روز سه‌شنبه، اعتصاب معلمان در مرکز مکزیکوسیتی باعث هرج‌ومرج شد. معترضان ماکت‌های بزرگ بازیکنان فوتبال را سرنگون کردند، توپ‌های فوتبال را به آتش کشیدند و جاده‌های اصلی پایتخت را مسدود کردند. پلیس ضدشورش مکزیک نیز با گلوله‌های لاستیکی و گاز اشک‌آور به این تجمع پاسخ داد. کریس ساباتینی، مدیر برنامه آمریکای لاتین در اندیشکده چتم هاوس، معتقد است اتحادیه‌ای که این اعتصاب را سازماندهی کرده، می‌تواند در طول برگزاری مسابقات نیز مشکل‌ساز شود. او می‌گوید: «این اتحادیه عملاً کل نظام آموزشی مکزیک را مختل کرده و تهدید کرده است مسیرهایی را که هواداران برای رسیدن به ورزشگاه‌ها از آن‌ها استفاده می‌کنند، مسدود خواهد کرد.» معلمان وابسته به اتحادیه CNTE خواستار افزایش حقوق و لغو اصلاحات مربوط به نظام بازنشستگی هستند و هشدار داده‌اند در صورت بی‌نتیجه ماندن مذاکرات، اعتراضات خود را در طول مسابقات نیز ادامه خواهند داد. شعار آن‌ها این است: «اگر راه‌حلی نباشد، توپ هم به حرکت درنخواهد آمد.» تیزیانا بردا، تحلیلگر ارشد آمریکای لاتین در ACLED، می‌گوید: «بسیاری از گروه‌ها، از جمله معلمان و سازمان‌های مدنی، احتمالاً از توجه جهانی ناشی از جام جهانی برای مطرح کردن مطالبات خود استفاده خواهند کرد؛ از افزایش دستمزد گرفته تا درخواست پاسخ دولت درباره جرایم و ناپدیدشدن‌های اجباری.» او افزود: «بنابراین نظم عمومی می‌تواند به یک مسئله تبدیل شود. امسال شاهد افزایش اعتراضات هم در مونتری و هم در مکزیکوسیتی بوده‌ایم.» بیشتر بخوانید: اعتراض معلمان به جام جهانی کشیده شد؛ درگیری در مرکز مکزیکوسیتی +عکس کارشناسان معتقدند با وجود تصویری که معمولاً از باندهای مواد مخدر ارائه می‌شود، کارتل‌ها احتمالاً تأثیر چندان گسترده‌ای بر روند برگزاری جام جهانی نخواهند گذاشت؛ آن هم به دلیل منافع اقتصادی خودشان. در واقع، به نظر می‌رسد این گروه‌ها در آستانه جام جهانی تا حدی از شدت فعالیت‌های خشونت‌آمیز خود کاسته‌اند تا بتوانند از رونق اقتصادی ناشی از این رویداد بهره‌مند شوند. در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، تعداد حوادث خشونت‌آمیز مرتبط با جرایم سازمان‌یافته در گوادالاخارا نسبت به پنج ماه قبل ۳۰ درصد کاهش یافته است. در همین بازه زمانی، مونتری نیز کاهش ۱۳ درصدی را تجربه کرده است. کارتل‌ها به‌شدت در اقتصادهای محلی نفوذ دارند و هرگونه تشدید خشونت پیش یا حین مسابقات می‌تواند درآمد آن‌ها را کاهش دهد. به گفته بردا، بسیاری از سران کارتل‌ها مالک کسب‌وکارهای محلی هستند و در غیر این صورت نیز «از بخش‌های وسیعی از رستوران‌ها، مراکز اقامتی و شبکه حمل‌ونقل عمومی که از افزایش ورود گردشگران سود می‌برند، اخاذی می‌کنند.» او می‌گوید: «در حال حاضر افزایش خاصی در خشونت علیه غیرنظامیان یا درگیری با دولت و یا میان گروه‌های مسلح مشاهده نمی‌کنیم؛ در واقع شرایط کاملاً برعکس است.» بردا ادامه می‌دهد: «افزایش خشونت باعث می‌شود افراد کمتری برای حضور در مسابقات تمایل داشته باشند و این به معنای کاهش درآمد این گروه‌ها خواهد بود.» با این حال، رقابت شدید بر سر سهم بیشتر از درآمدهای گردشگری همچنان می‌تواند زمینه‌ساز خشونت باشد. او می‌گوید: «رستوران‌ها، هتل‌ها، پارکینگ‌ها، فروش کالاهای رسمی یا تقلبی و هر فعالیتی که به جام جهانی مرتبط باشد، قطعاً توجه این گروه‌ها را جلب خواهد کرد. در نتیجه، اگر افراد از قواعدی که این گروه‌ها تحمیل می‌کنند تبعیت نکنند، احتمال بروز خشونت وجود دارد.» کارشناسان هشدار می‌دهند که حتی اگر جام جهانی بدون مشکل جدی برگزار شود، خطر بازگشت خشونت‌ها پس از پایان این رقابت ۳۹ روزه همچنان وجود دارد. اختلافات داخلی در کارتل CJNG ممکن است پس از کشته شدن ال منچو، زمانی که توجه جامعه جهانی از مکزیک منحرف شود و هزاران گردشگر کشور را ترک کنند، دوباره سر باز کند. از سوی دیگر، درآمدهای حاصل از جام جهانی نیز ممکن است به اختلافات داخلی دامن بزند؛ به‌ویژه در شرایطی که جانشین مشخصی برای رهبری این کارتل وجود ندارد. بردا می‌گوید: «برداشت من همین است. هر آنچه پس از کشته شدن ال منچو در CJNG در حال شکل‌گیری باشد، احتمالاً تا پایان جام جهانی به تعویق خواهد افتاد.» او در پایان هشدار می‌دهد: «ممکن است پس از پایان مسابقات شاهد پیامدهای جدی ناشی از اختلافات داخلی در CJNG و ازسرگیری فعالیت‌های خشونت‌آمیز در مناطق مختلف مکزیک باشیم.» همچنین بخوانید: نقطه پایان، زیر نظر مردی که عقده پیامبری دارد/ جامی که شوربختانه نمی‌توان نادیده گرفت!